فرق صیغه عقد و محرمیت چیست و از نظر حقوقی بر هم زدن آنها چه مجازاتی برای طرفین دارد؟

۱+

ازدواج و نکاح عبارت است از عقد و رابطه‌ای حقوقی که بین زن و مرد ایجاد می‌شود. که در حقوق اسلامی به دو صورت جاری می‌شود:
الف) عقد دائم: عقدی است که مدت زناشویی در عقد معین نشود و زنی را که به این صورت عقد می‌کنند دائمه می‌گویند.
 ب) عقد غیردائم: عقدی است که مدت زناشویی در آن معین شود، مثلاً زنی را به مدت یکسال یا یک ماه یا کمتر و یا بیشتر عقد نمایند و زنی را که به این صورت عقد کنند متعه و صیغه گویند.
اگرچه آثار و شرایطی که بر هر یک از ازدواج‌های موقت و دائم مترتب است، طبق نظر فقهای امامیه و حقوق مدنی با هم متفاوت است، ولی اجرای صیغه ازدواج (دائم و موقت) یکسان می باشد هر چند که در عقد موقت زمان و مهر از شرائط ضروری برای صحت عقد می باشد.
البته آثار مترتب بر عقد به واسطه شرط ضمن عقد می تواند محدود به مواردی خاص ایجاد محرمیت باشد که شاید به همین خاطر شبهه ایجاد شود که بین عقد ازدواج و صیغه محرمیت فرق است در حالی که چنین نبوده بلکه ایجاد محرمیت نتیجه اولیه و طبیعی هر ازدواجی است.


لذا فقهای امامیه در باب احکام نکاح، بخش متعه چنین بیان می دارند:
«مسأله ۲۵۶۶: صیغه کردن زن اگر چه برای لذت بردن هم نباشد صحیح است».
«مسأله ۲۵۶۸: زنی که صیغه می‌شود اگر در عقد شرط کند که شوهر با او نزدیکی نکند عقد و شرط او صحیح است و شوهر فقط می‌تواند لذتهای دیگر از او ببرد، ‌ولی اگر بعداً به نزدیکی راضی شود شوهر می‌تواند با او نزدیکی نماید.
مسأله ۲۵۷۴: پدر و جدّ پدری می‌توانند برای محرم شدن، یک ساعت یا دو ساعت زنی را، به عقد پسر نابالغ خود درآورند و نیز می‌توانند دختر نابالغ خود را برای محرم شدن، به عقد کسی در آورند، ولی باید آن عقد برای دختر مفسده نداشته باشد بلکه مصلحت داشته باشد.
در اینجا توجه به این نکته ضروری است که نکاح منقطع از بسیاری جهات، مانند نکاح دائم است و آثار آن هم اصولاً، جز در مورد نفقه و ارث، همان آثار نکاح دائم است به ویژه از لحاظ اولاد تفاوتی بین نکاح دائم و نکاح منقطع نیست و فرزند ناشی از این نکاح از کلیه حقوق فرزند ناشی از نکاح دائم برخوردار است، تفاوت عمده نکاح منقطع و دائم در امور زیر است:
۱ . تعیین مدت در نکاح منقطع شرط لازم است. قانون مدنی در این باره می‌گوید: «نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد». پس اگر مدت در نکاح منقطع ذکر نشود، بی‌شک نکاح منقطع واقع نخواهد شد.
۲ . تعیین مهر از شرائط اساسی نکاح منقطع است و در این گونه نکاح عدم ذکر مهر در عقد موجب بطلان است.
۳ . در نکاح منقطع شوهر ملزم به دادن نفقه به زن خود نیست، مگر اینکه دادن نفقه شرط شده یا عقد مبنی بر آن جاری شده باشد.
۴ . در نکاح منقطع مقررات طلاق اجرا نمی‌شود و جدائی زن و شوهر با انقضاء یا بذل مدت یا فسخ نکاح تحقق می‌یابد. بنابراین طلاق و شرائط و مقررات آن مربوط به نکاح دائم است.


۵ . عده زوجه منقطعه پس از جدایی از شوهر (در غیر زن آبستن) دو طهر است، اعم از اینکه جدایی به علت فسخ نکاح یا انقضاء یا بذل مدت باشد، در حالی که عده فسخ نکاح با طلاق در نکاح دائم سه طهر است. هر گاه زوجه منقطعه با اقتضای سن (یعنی اقتضای سن زن داشتن عادت است) عادت نبیند، عده او ۴۵ روز است، حال آنکه عده این گونه زنان در نکاح دائم سه ماه است. البته عده وفات و عده زن آبستن در مورد نکاح دائم و منقطع یکسان است.
۶ . در نکاح منقطع زن و شوهر از یکدیگر ارث نمی‌برند.
افزون بر این تنها راه ایجاد محرمیت بین دو یا چندنفر صیغه عقد نمی‌باشد بلکه رضاع و شیر دادن (البته با شرایط خاص) نیز یکی دیگر از راه‌هایی است که باعث محرم شدن افراد نسبت به همدیگر می‌شوند. واین محرمیت به هیچ وجه قابل زایل شدن و از بین رفتن نخواهد بود. و بعد از انفساخ و انحلال عقد ازدواج و طلاق دائم و یا انقضاء مدت یا بذل مدت در عقد غیر دائم، محرمیت ناشی از عقد تنها از بین زوجین برداشته شده، ولی بقیه محارم، مانند مادر زن نسبت به شوهر و پدر شوهر نسبت به همسر، مانند قبل از طلاق یا بذل مدت بر شوهر و زن محرم باقی خواهند ماند.
اما در جواب قسمت دوم سؤال باید گفت که چون ازدواج (دائم و موقت)، مانند سایر عقود مالیه یک قرارداد مالی نیست، پس همه خیارات و احکامی که در قراردادهای مالی پیش‌بینی شده، در نکاح مطرح نمی‌شود.
انحلال و برهم زدن ازدواج، عبارت است از انقطاع و از میان رفتن رابطه زناشویی. قانون مدنی که برگرفته از فقه اسلامی است، موارد بر هم خوردن پیمان زناشوی را چنین برمی‌شمارد: «عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می‌شود».
پس همانگونه که ماده قانونی فوق بیان می‌دارد، برهم زدن عقد تنها در صورتی اتفاق می‌افتد که شرایط خاصی حاکم شود و دارای تشریفات خاصی می‌باشد، یعنی در عقد دائم تنها به فسخ ازدواج توسط یکی از زوجین آن هم تحت شرایط خاصی صورت می‌گیرد و همین‌طور طلاق که آن نیز خود دارای شرایط و تشریفات خاصی است و در عقد موقت برهم زدن ازدواج تنها با انقضاء مدت یا بذل آن از طرف شوهر امکان‌پذیر خواهد بود.


بنابراین برهم زدن عقد ازدوج یک عمل حقوقی و یک حق است که تنها در صورتی که این حق برای هر یک از زوجین قرار داده شده باشد، امکان اجرای آن نیز است در غیر این صورت اصلاً برهم زدن و جدا شدن در ازدواج معنا ندارد. به عبارت دیگر برهم زدن تنها با مجوز قانون که زائیده شرع است، محقق خواهد شد. البته مورد دیگری نیز که از اثرات آن برهم خوردن ازدواج است لعان می باشد که قانون مدنی در این باره می‌گوید: در تفریقی که با لعان حاصل شده باشد، موجب حرمت ابدی می‌شود.»

۱+

ممکن است بپسندید...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

×

سلام

ما به صورت 24 ساعته پاسخگوی سوالات شما عزیزان هستیم

× چگونه می‌توانم به شما کمک کنم؟